|
Mehmet Bahaeddin ÖGEL (d. 21 Nisan 1923, Elâzığ - ö. 7 Mart 1989),
Türk Tarih Profesörüdür.
21 Nisan 1923 yılında, Elazığ’ın Çarşı mahallesinde doğmuştur.
İlk ve orta eğitimini Elazığ ve Malatya'da tamamlamış, 1940-41 yılları
arasında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü'ne
kaydolmuştur.
Şemsettin Günaltay ve Afet İnan’ın okuttukları Orta Asya Türk
Tarihini esas alarak bölümüne devam etmiş; Arkeoloji, Sinoloji ve Rusça
derslerini de yardımcı branş alarak, 1944-45 yılında fakülteden mezun
olmuştur. Mezuniyetinden sonra MEB’e başvurmuş, 30.06.1945’te Erzurum Lisesi
Tarih-Coğrafya öğretmenliğine tayin edilmiş ve 31.10.1947 yılına kadar bu
görevi sürdürmüştür. 1947 yılında çıkan bir kanundan faydalanarak Prof.Dr.
Wolfram Eberhard’ın yanında doktora çalışmasına başlamış; “Uygur Devletinin
Kuruluşu” isimli tezini hazırlayarak 1948 yılında doktor unvanı almış, 1949
yılında G.T.T. kürsüsüne asistan olarak atanmıştır.
Bahaeddin Ögel, çıkan bir yasa sonucu bilgi ve görgüsünü
arttırmak üzere dört aylığına İran’a gönderilmiş, aynı yıl Alman Hükümeti’nin
bursundan faydalanarak Almanya’ya gönderilmiştir.Almanya ve Türkiye’deki
çalışmaları sonucu “Liao Devrinden Önceki Kitanlar” isimli doçentlik tezini
hazırlamış ve 1957 yılında Eylemli Doçentliğe atanmıştır. “Alexandre Von
Humbold Vakfı” bursundan faydalanarak 1959 yılında tekrar Almanya’ya gitmiştir.
1961 yılında Tayvan Hükümeti'nden Taipei’de ki “National Cheng-chi
Üniversitesi”nde misafir öğretim üyeliği daveti almış, 1962-64 yılları
arasında Tayvan'da görev yapmıştır. Sino-Turcica adlı
eserini tez olarak sunmuş ve 1964 yılında Profesör unvanı almıştır.
42 yıllık akademik hayatını Ankara Üniversitesi'nde geçirmiş,
bölüm başkanlığı yapmış; MEB, MGK, TRT, DPT, TİB, TTKgibi
pek çok kuruluşta danışman, raportör, üye veya idareci olarak görev almış;
pek çok araştırma enstitüsünde çeşitli unvanlarla faaliyet göstermiştir.
Bahaeddin Ögel, Orta Asya Türk Tarihi ile ilgili Çin arşivlerine inerek
araştırmalar yapan sayılı tarihçilerdendir. Özellikle Türk Kültür Tarihi
alanında önemli çalışmalar hazırlamıştır. Alman ekol ve metotlarını Türk
araştırmacılara tanıtmış ve Türk metotları ile kaynaştırarak özgün bir metot
geliştirmiştir. Türk tarihinin bütünlüğü, Türklerin göçebeliği, Türk-Moğol
meselesi gibi pek çok tarihsel mesele hakkında tezler ortaya atmıştır.
Alanıyla ilgili 20 cilt kitap ve 120'den fazla makale yazmıştır. Almanya,
İngiltere, İtalya, Danimarka, Macaristan, Avusturya, İran, Milliyetçi
Çin(Tayvan), Moğolistan, SSCB(Türkmenistan,Tacikistan ve Azerbaycan) gibi
ülkelerde ilmi çalışmalar yürütmüştür. Almanca, İngilizce, Çince, Farsça,
Rusça ve Moğolca' nın yanı sıra Çağdaş Türk Lehçeleri'ni de bilen Ögel, 7
Mart 1989 günü akciğer kanseri sebebiyle hayatını kaybetmiştir.
Eserleri
·
Erzurum Anıtlarında Altay-Türk
Anıtlarının İzleri, Erz. Halkevi yay., Erz. 1947.
·
İslamiyet’ten Önceki Türk Kültür Tarihi (Orta Asya Kaynak ve Buluntularına
Göre),TTK yay., Ankara 1962.
·
Uygurlar ve Uygur Tarihi (Ders Notları), Ankara 1962.
·
Sino-Turcica (Cengiz Han ve Çin’deki Hanedanın Türk
Müşavirleri), Tai-pei 1964
·
Hunlar, Göktürkler, Uygurlar (Ders Notları), Ankara 1968.
·
Türk Kültürünün Gelişme Çağları,
Cilt I-II, İstanbul 1971.
·
Türk Mitolojisi (Kaynak ve Açıklamaları İle Destanlar),
Cilt I-II, Selçuklu Tarihi ve Medeniyeti Enstitüsü, Ankara 1971.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.I
Türkler’de Köy ve Şehir Hayatı,Kültür Bak. Yay.,Ank. 1971.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.II
Türkler’de Ziraat Kültürü, Kültür Bak. Yay.,Ank. 1971.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.III
Türkler’de Ev Kültürü, Kültür Bak. Yay.,Ank.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.IV
Türkler’de Yemek Kültürü, Kültür Bak. Yay.,İst.-Ank.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş,c.V Türkler’de
Elbise ve Süslenme Kültürü,Kültür Bak. Yay.,İst.-Ank.
·
Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi,c.I-II,
Kültürü Bak. Yay.,Ankara 1982
·
Türklerde Devlet Anlayışı (13.yy.
Sonlarına Kadar),Başbakanlık Bas. Evi, Ankara 1971.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.VI
Türkler’de Tuğ ve Bayrak,Kültür Bak. Yay.,Ank. 1984.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.VII
Türkler’de Ordu,Ordugâh ve Otağ-Devlet,Kültür Bak. Yay.,Ank. 1984.
·
Türk Milli Bütünlüğü İçerisinde Doğu
Anadolu(İlmi Heyet İle Birlikte),Ankara 1985
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.VIII
Türkler’de Devlet ve Ordu Mehteri, Kültür Bak. Yay.,Ank 1987.
·
Türk Kültür Tarihine Giriş, c.IX Türk
Halk Musikisi Aletler, Kültür Bak. Yay.,Ank 1986.
·
Türk Kültürünün Gelişme Çağları, I-II,
T.D.A.V. yay. ,İstanbul 1988.
|
